Dr. Caroline Depuydt bracht onlangs haar nieuwe boek uit bij uitgeverij Kennes: „La promesse des psychédéliques. Révolutionner la psychothérapie!“, een werk gewijd aan psychedelische therapieën, tegen de achtergrond van een toename van psychische stoornissen en de beperkingen van klassieke benaderingen. 

Ze stelt daarin dat deze praktijken de manier waarop psychiatrie wordt beoefend zouden kunnen veranderen, door de begeleiding van patiënten ingrijpend te wijzigen.

Als algemeen medisch directeur van de vzw Epsylon en auteur van talrijke boeken zet dr. Caroline Depuydt haar engagement voort: "Als psychiater wil ik mensen die lijden, helpen. Psychedelisch ondersteunde therapieën verdienen het om bekend te worden. Steeds meer zeer serieuze wetenschappelijke studies tonen hun potentieel aan, met soms indrukwekkende resultaten en weinig bijwerkingen wanneer ze goed begeleid worden.”

Vier dingen om te onthouden

Ze windt er geen doekjes om: “Deze benaderingen zouden onze manier van psychiatrie beoefenen kunnen veranderen. ”Er zijn vier dingen die je moet weten over psychedelica die in het raam van een therapie worden gebruikt: ze kunnen ernstige psychische stoornissen behandelen of zelfs genezen, er zijn slechts enkele doses nodig, de effecten houden lang aan en ze zijn niet gevaarlijk of verslavend (Jo Neill, hoogleraar psychofarmacologie in Manchester)."

Als arts blijft ze nuchter: “Ik ben al een paar jaar echt geïnteresseerd in het onderwerp. Ik heb mijn opleiding in het buitenland gevolgd omdat er in België geen opleiding bestaat. Ik heb (als waarnemer) experimenten in Nederland bijgewoond en ik heb gezien hoe patiënten de positieve resultaten voor hen beschreven.”

Het boek richt zich zowel tot huisartsen als tot specialisten: “Het is een boek vol hoop dat de werkingsmechanismen op medisch en wetenschappelijk vlak en de mogelijke indicaties van deze therapieën duidelijk uitlegt.”

Veel artsen horen erover tijdens consulten, zonder altijd precies te weten waar het om gaat. Het idee is om na het lezen de vragen te kunnen beantwoorden die patiënten stellen: “Heeft u wel eens gehoord van psychedelica? Is het echt veelbelovend?”

Tijdens de consulten zag ze bij sommige patiënten behoorlijk ingrijpende veranderingen: "Ze voelden zich beter, zeiden dat hun symptomen in remissie waren en vertelden me: 'Ik heb veel meer innerlijke kracht om het hoofd te bieden aan wat moeilijk is. Ik kan stoppen met antidepressiva, ik kan accepteren dat ik moeilijke momenten in mijn leven heb zonder dat ik zo diep zink als vroeger.' We zien een effect in de afname van angst, alcoholgebruik en depressieve symptomen.”

De diagnose doorstaan

Maar hoe gaat dat concreet in zijn werk? “Deze stoffen veroorzaken een veranderde bewustzijnsstaat. Ze heffen afweermechanismen op en activeren neuroplasticiteit. Ze pakken de oorzaak van de problemen aan, vaak oorzaken die verschillende stoornissen gemeen hebben."

"Patiënten lijden aan cognitieve starheid waardoor ze verslaafd kunnen raken, depressief kunnen worden, kunnen piekeren, eetstoornissen kunnen ontwikkelen… Deze aanpak zorgt voor meer flexibiliteit zonder zich te richten op een diagnose."

"De aanpak gaat verder dan de diagnose: dit is volkomen vernieuwend in onze manier om psychische aandoeningen te begrijpen. In plaats van ons te beperken tot het aanpakken van symptomen en te proberen deze te laten verdwijnen, gaan we proberen de persoon de middelen te geven om met zijn of haar moeilijkheden om te gaan en beter te worden. Als psychiater met 20 jaar ervaring vind ik dit geweldig.”

Uiteraard blijft ze nuchter: “Deze aanpak zal niet voor iedereen alles vervangen. Er moet streng toezicht op worden gehouden, omdat deze stoffen krachtig zijn en ingrijpende bewustzijnsveranderingen kunnen veroorzaken. Maar als alle voorzorgsmaatregelen zijn genomen, beschikken we over een extra behandelingsmogelijkheid. Waarom zouden we daar geen gebruik van maken in een wereld waar psychische stoornissen explosief toenemen en er een groot tekort aan psychiaters is?"

Hoe weet je of de behandeling geschikt is voor een bepaalde patiënt? "Psychotische stoornissen zijn een contra-indicatie, net als bij patiënten met een ernstige hart- en vaatziekte. De huidige potentiële indicaties zijn depressie, therapieresistente depressie, angststoornissen en gegeneraliseerde angststoornissen, angst in verband met levensbedreigende ziekten, alle indicaties van complexe psychologische trauma's en posttraumatische stressstoornissen."

Een medische revolutie

Het gaat om een revolutie voor artsen: “Het is niet alleen een behandeling aan de ene kant of een therapie aan de andere kant, de twee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We herontdekken de basis van ons vak: we werken voor, na, maar ook tijdens de inname. Het gaat erom uiterst aanwezig te zijn bij de patiënt, maar niet opdringerig: een bijzondere begeleiding die een opleiding en aangepaste ondersteuning vereist."

Vandaag is er in België geen financiering voorzien: “Het doel van mijn boek is het debat te openen, te destigmatiseren, maar zonder te idealiseren. Deze praktijk bestaat in Zwitserland, Australië, in bepaalde staten van de Verenigde Staten, in Duitsland, in Tsjechië… Als arts promoot ik het gebruik niet, maar informeer ik over de stand van zaken van de studies: in het UVC Brugmann over psilocybine in de context van verslaving, een studie in Gent over psilocybine bij hardnekkige depressies, in Luik bij patiënten in coma, in Frankrijk over psilocybine bij alcoholverslaving, studies die in Parijs van start gaan voor gegeneraliseerde angststoornissen met LSD en een studie over hardnekkige depressie..."

Voor dr. Depuydt is het moment van handelen aangebroken: “De volksgezondheidsinstanties zouden zich hiermee moeten bezighouden: de behandelingen duren veel korter, het effect is er onmiddellijk.”