Het AZ Sint-Jan Brugge kreeg als eerste niet-universitaire ziekenhuis in België het ELSO Gold Level Center of Excellence-label voor zijn ECMO-programma. Rond iedere ECMO-patiënt werkt een gespecialiseerd team met intensivisten, anesthesisten, cardiochirurgen, cardiologen, perfusionisten, gespecialiseerde verpleegkundigen, kinesitherapeuten, psychologen en andere zorgverleners nauw samen.

Deze internationale erkenning onderstreept de expertise in extracorporele membraanoxygenatie (ECMO).  Maar vooral zet ze de kwaliteit en maturiteit in de verf van het volledige zorgsysteem rond deze complexe vorm van orgaanondersteuning.

ECMO wordt ingezet bij patiënten met ernstig, potentieel reversibel hart- en/of longfalen wanneer conventionele therapieën onvoldoende effect hebben. Door het bloed buitenlichamelijk van zuurstof te voorzien en het vervolgens terug te brengen naar de patiënt, kan de belasting van het falende orgaan tijdelijk worden overgenomen. Zo ontstaat tijd voor herstel of, in geselecteerde gevallen, voor een definitieve behandeling zoals hart- of longtransplantatie.

“ECMO behoort tot de meest complexe vormen van levensondersteuning die vandaag beschikbaar zijn. De behandeling vraagt niet alleen hoogtechnologische infrastructuur, maar vooral een zeer ervaren en goed georganiseerd multidisciplinair team”, zegt dr. Steven Cnudde, anesthesist in het AZ Sint-Jan Brugge.

Erkenning van het volledige ECMO-zorgsysteem
De ELSO-erkenning is geen beoordeling van een afzonderlijk toestel of een individuele afdeling. Ze omvat het volledige traject rond ECMO-zorg, met aandacht voor onder meer klinische expertise, opleiding en training, protocollering, kwaliteitsbewaking, patiëntveiligheid en multidisciplinaire samenwerking.

In het gespecialiseerde team rond iedere ECMO-patiënt zijn duidelijke afspraken, gestandaardiseerde procedures en continue communicatie essentieel. De patiënten bevinden zich dan immers vaak in een uiterst kritieke en snel evoluerende toestand.

“De ELSO-erkenning bevestigt dat niet alleen de technische mogelijkheden aanwezig zijn, maar dat het volledige systeem rond de patiënt op een hoog niveau functioneert”, aldus Dimitri Vandeweghe. Hij is ECMO-coördinator van het AZ Sint-Jan Brugge.

Expertise naar de patiënt brengen
Het ECMO-programma beperkt zich bovendien niet tot de zorg binnen de eigen instelling. In geselecteerde situaties kan een mobiel ECMO-team vanuit Brugge naar een verwijzend ziekenhuis vertrekken. Daar wordt de patiënt geïndiceerd voor ECMO en start men de ondersteuning ter plaatse. Nadien volgt het transport naar Brugge onder ECMO-ondersteuning.

Deze aanpak maakt het mogelijk om patiënten buiten de onmiddellijke regio toch snel toegang te bieden tot gespecialiseerde extracorporele ondersteuning. “We brengen de patiënt niet naar ECMO. Wanneer de situatie dat vereist, brengen wij ECMO naar de patiënt”, verduidelijkt dr. Cnudde.

Voortdurende innovatie
Het AZ Sint-Jan behoort sinds 1987 tot de Belgische pioniers op het vlak van ECMO. Een markante casus uit die beginperiode was de succesvolle behandeling van een 14-jarig meisje dat na de scheepsramp met de Herald of Free Enterprise uit het water werd gehaald. Na reanimatie en opwarming met behulp van ECMO kon haar leven worden gered.

Vandaag wordt verder geïnvesteerd in de ontwikkeling van het programma. Binnenkort beschikt het ziekenhuis over drie nieuwe, hoogtechnologisch uitgeruste ECMO-systemen. Tegelijk worden zorgprotocollen verder verfijnd en blijft het team inzetten op opleiding en simulatietraining voor zorgverleners.

De ELSO Gold Level-erkenning vormt daarmee geen eindpunt, maar een bevestiging van een langetermijnstrategie.